ផ្អែកលើទិន្នន័យហោរាសាស្ត្រព្រឹត្តិការណ៍ប្រទេសជាតិ សំណួរដ៏សំខាន់មួយដែលទាមទារការវិភាគយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន គឺទាក់ទងនឹង ភពអង្គារ (៣ - និមិត្តរូបនៃយោធា អាវុធ និងជម្លោះ) និង ភពម្រឹត្យូវ (០ - និមិត្តរូបនៃការផ្ទុះឡើងភ្លាមៗ ឬការបះបោរ)។

ការសន្និដ្ឋានជារួមគឺ៖ "កម្ពុជាមានហានិភ័យនៃការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងការប៉ះទង្គិចពិតមែន ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ ឬសង្គ្រាមស៊ីវិលទូទាំងប្រទេសនោះទេ"។

ខាងក្រោមនេះ គឺជាការបកស្រាយលម្អិតអំពីស្ថានការណ៍សន្តិសុខជាតិក្នុងឆ្នាំ២០២៦៖

យោងតាមក្បួនតារាសាស្ត្រ ហានិភ័យនៃការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធក្នុងឆ្នាំ២០២៦ គឺមានវត្តមានយ៉ាងច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែវានឹងកើតឡើងក្នុងទម្រង់ជា ប្រតិបត្តិការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ឬការប៉ះទង្គិចខ្នាតតូចនៅតាមព្រំដែន ជាជាងសង្គ្រាមពេញលក្ខណៈ។ ការសន្និដ្ឋាននេះ ផ្អែកលើកត្តា៣យ៉ាង៖

១. វត្តមានភពអង្គារ (៣) និង ភពសៅរ៍ (៧) នៅក្នុងរាសីធាតុទឹក (មីនៈ)

* ការវិភាគ៖ ភពអង្គារ (៣) តំណាងឲ្យកងទ័ព អាវុធ និងការប៉ះទង្គិច បានដើរមកជួបគ្នាជាមួយ ភពសៅរ៍ (៧) តំណាងឲ្យការរឹតបន្តឹង និងភាពតានតឹង នៅក្នុងមីនៈរាសី។ ការផ្តុំគ្នានៃភពទាំងពីរនេះ តាមក្បួនហោរា ហៅថាជាចរន្តថាមពលប្រទាញប្រទង់ដ៏ហិង្សា។

* សេណារីយ៉ូដែលនឹងកើតឡើង៖ ដោយសារមីនៈជារាសី "ធាតុទឹក" និងជាផ្ទះ "លាក់កំបាំង" ការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ នឹងមិនមែនជាការវាយប្រហារលើសមរភូមិវាលទំនាប នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វានឹងស្តែងចេញតាមរយៈ៖

* ប្រតិបត្តិការបោសសម្អាតទ្រង់ទ្រាយធំ៖ អាជ្ញាធរនឹងប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ឬកម្លាំងប្រដាប់អាវុធធុនធ្ងន់ ដើម្បីចុះបង្ក្រាបទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មលាក់កំបាំង ក្រុមម៉ាហ្វីយ៉ាឆ្លងដែន ឬបណ្តាញឆបោកខ្នាតធំ (Scam Syndicates) ដែលលាក់ខ្លួនតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល ឬតំបន់ឆ្នេរ/កោះ។

* ជម្លោះដែនទឹក (Maritime/Riverine Skirmishes)៖ អាចមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នាយ៉ាងតានតឹងដោយប្រដាប់អាវុធនៅតាមព្រំដែនសមុទ្រ ឬតាមដងទន្លេ ជាមួយប្រទេសជិតខាង ឬការបាញ់ប្រហារលើទូកនេសាទខុសច្បាប់ឆ្លងដែន។

២. ការប៉ះទង្គិចនៅតំបន់ព្រំដែន (ឥទ្ធិពលមុំកែង ៩០° ទៅកាន់ភពព្រហស្បតិ៍)

* ការវិភាគ៖ ចង្កោមភពយោធា (អង្គារ+សៅរ៍) នេះ បានបាញ់មុំកែង ៩០° ទៅរកភពព្រហស្បតិ៍ (៥) ដែលស្ថិតនៅផ្ទះប្រទេសជិតខាង (មិថុនៈ)។

* សេណារីយ៉ូដែលនឹងកើតឡើង៖ ភាពតានតឹងផ្នែកយោធានៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនអាចនឹងឈានដល់ចំណុចប្រកាសអាសន្ន ឬមានការផ្ទុះអាវុធខ្នាតតូច ដោយសារការយល់ច្រឡំ ឬបញ្ហាព័ត៌មាន (ព្រោះមានភពពុធ៤ នៅទីនោះផងដែរ)។ ប៉ុន្តែ ដោយសារភពព្រហស្បតិ៍ (៥) គឺជាតួអង្គនៃ "ច្បាប់ និងការទូត" ការផ្ទុះអាវុធនេះនឹងត្រូវបានបញ្ឈប់ទៅវិញយ៉ាងរហ័ស តាមរយៈយន្តការចរចាថ្នាក់ជាតិ មិនទុកឲ្យរីករាលដាលឡើយ។

៣. ភាពតានតឹងក្នុងស្រុក និងការតវ៉ា (ឥទ្ធិពលភពម្រឹត្យូវ ០ ក្នុងមុំ ៩០° ជាមួយលគនា)

* ការវិភាគ៖ ភពម្រឹត្យូវ (០) ក្នុងឧសភៈរាសី (តំណាងឲ្យដីធ្លី និងសេដ្ឋកិច្ច) បាញ់មុំកែង ៩០° វាយប្រហារចំលគនា (រដ្ឋាភិបាល)។ ម្រឹត្យូវ គឺជាតំណាងនៃការផ្ទុះឡើងភ្លាមៗ។

* សេណារីយ៉ូដែលនឹងកើតឡើង៖ អាចមានហានិភ័យនៃការប៉ះទង្គិច ឬមានការបំផ្ទុះឡើង (ទាំងន័យធៀប និងន័យត្រង់) ដែលបង្កឡើងដោយការតវ៉ាទ្រង់ទ្រាយធំពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាដីធ្លី ការរឹបអូសអចលនទ្រព្យ ឬវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ដែលបង្ខំឲ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការទប់ស្កាត់។ វាក៏ជាសញ្ញាព្រមានអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការផ្ទុះឆេះឃ្លាំង ឬរោងចក្រឧស្សាហកម្មដោយចៃដន្យផងដែរ។

ហេតុអ្វីបានជា "មិនអាច" ក្លាយជាសង្គ្រាមពេញលក្ខណៈ ឬសង្គ្រាមស៊ីវិល?

ទោះបីជាមានការប្រមូលផ្តុំនៃភពសង្គ្រាម និងការប៉ះទង្គិចក៏ដោយ ក៏កម្ពុជាមិនធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំនោះទេ ព្រោះ៖

* ភាពខ្លាំងក្លារបស់រដ្ឋាភិបាល៖ ភពអាទិត្យ (១ - តំណាងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល) ស្ថិតក្នុងតំណែងជា "មហាឧច្ច" (កំពូលអំណាច) ក្នុងមេសៈរាសី ហើយមានមុំគាំទ្រ ១២០° យ៉ាងរឹងមាំដល់លគនា (សីង្ហៈ)។ នេះបញ្ជាក់ថា រាជរដ្ឋាភិបាល និងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ មានអំណាចគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍បាន ១០០%។ ការប៉ុនប៉ងបង្កចលាចល ឬការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខណាមួយ នឹងត្រូវបង្ក្រាប និងកម្ទេចចោលយ៉ាងលឿនបំផុតពីសំណាក់អាជ្ញាធរ មុនពេលវាអាចរីករាលដាលទៅជាសង្គ្រាម។

ឆ្នាំ២០២៦ មិនមែនជាឆ្នាំសង្គ្រាមនោះទេ ប៉ុន្តែជាឆ្នាំនៃ "ការចាត់វិធានការសន្តិសុខយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាកម្រិតស្រាល"។ កម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជានឹងមានភាពមមាញឹកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដី (ជាពិសេសដែនទឹក) និងការបើកប្រតិបត្តិការសន្តិសុខក្តៅដើម្បីបោសសម្អាតបទល្មើសលាក់កំបាំងនានា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋាភិបាលត្រូវត្រៀមយន្តការចរចាការទូតជាមុនជានិច្ច ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងជម្លោះព្រំដែនដែលអាចឆាបឆេះឡើងដោយចៃដន្យ។